Σε μια δήλωση που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, το Ευρωπαϊκό Συμβουλευτικό Συμβούλιο Ακαδημιών Επιστημών (EASAC), που απαρτίζεται από τις εθνικές ακαδημίες επιστημών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφιστά την προσοχή στη χρήση της ομοιοπαθητικής και καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν έναν αριθμό μέτρων σε σχέση με τα ομοιοπαθητικά προϊόντα.
Αναφερόμενο σε μια υπόθεση που έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 2016 στη νοτιοανατολική Γαλλία, ένα άρθρο της εφημερίδας Le Parisien υπενθυμίζει ότι το Εθνικό Συμβούλιο του Ιατρικού Συλλόγου διέγραψε τον Δρ. D., ομοιοπαθητικό ιατρό, λόγω παράβασης των δεοντολογικών του υποχρεώσεων κατά τη διαχείριση του καρκίνου του μαστού από τον οποίο έπασχε μια ασθενής του, η Claudie F. Ο ιατρός περιορίστηκε να συνταγογραφήσει διάφορα φυτοθεραπευτικά και ομοιοπαθητικά παρασκευάσματα με βάση μαύρο ραπανάκι, γαϊδουράγκαθο, καρυδιά ή άρνικα. Επιπλέον, φέρεται να προέβη σε 28 ενέσεις εκχυλίσματος γκι στο στήθος της ασθενούς του. Η ασθενής είχε καταθέσει μήνυση τον Σεπτέμβριο του 2012, έξι μήνες πριν από τον θάνατό της.
Σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο «η πορεία θεραπείας αυτής της γυναίκας ανέδειξε σοβαρές παραλείψεις εκ μέρους του ομοιοπαθητικού ιατρού. Ο Δρ. D. όφειλε πράγματι να παράσχει στην ενδιαφερόμενη περίθαλψη σύμφωνη με την κατάσταση της υγείας της και τα δεδομένα που έχουν αποκτηθεί από την επιστήμη». Το ιατρικό δεοντολογικό κώδικα διευκρινίζει πράγματι ότι «η ελευθερία συνταγογράφησης περιορίζεται από τα δεδομένα που έχουν αποκτηθεί από την επιστήμη και έχουν επικυρωθεί στο πλαίσιο κλινικών μελετών». Ο Serge Blisko, πρόεδρος της Διυπουργικής Αποστολής Επιτήρησης και Καταπολέμησης των Αιρετικών Παρεκκλίσεων (Miviludes), διαπιστώνει ότι «ορισμένοι ασθενείς βρίσκονται σε κατάσταση αδυναμίας, και τους συμβαίνει να πέφτουν σε ομοιοπαθητικό ή νατουροπαθητικό ο οποίος τους εξηγεί ότι ο καρκίνος είναι καθαρά ψυχολογικός, και ότι είναι καλύτερο να πάρουν μερικούς κόκκους παρά να κάνουν χημειοθεραπεία».
Προκειμένου να προειδοποιήσει και να αποφευχθούν τέτοιου είδους τραγωδίες, το Επιστημονικό Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Ακαδημιών Επιστημών (Easac), που συγκεντρώνει 27 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, δημοσίευσε τον Σεπτέμβριο του 2017 μια έντεκα σελίδων δήλωση, με συστάσεις σχετικά με τη χρήση της ομοιοπαθητικής, της οποίας οι επιστημονικές αξιώσεις είναι, σύμφωνα με αυτούς, «μη εύλογες και ασυμβίβαστες με τις καθιερωμένες έννοιες της χημείας και της φυσικής».
Η Easac δηλώνει ότι «δεν υπάρχει, για καμία ασθένεια, καμία επιστημονικά τεκμηριωμένη και αναπαραγώγιμη απόδειξη της αποτελεσματικότητας των ομοιοπαθητικών προϊόντων – ακόμα κι αν υπάρχει μερικές φορές ένα φαινόμενο placebo». Το χειρότερο, μπορεί να έχει επιβλαβείς συνέπειες καθυστερώντας την κατάλληλη αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων. Η Easac της προσάπτει επίσης ότι αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη των ασθενών προς την επιστημονική διαδικασία, αποθαρρύνοντάς τους να αναζητήσουν την κατάλληλη ιατρική περίθαλψη. Η Easac αμφισβητεί επίσης τη «δεόντως ενημερωμένη συγκατάθεση» του ασθενούς που δεν ενημερώνεται επαρκώς από έναν επαγγελματία ο οποίος του συνταγογραφεί «βιολογικά αναποτελεσματικά προϊόντα». Η Nathalie Grams, πρώην ομοιοπαθητικός ιατρός στη Γερμανία, αφηγείται ότι είχε πλήρη επίγνωση της αναποτελεσματικότητας των ομοιοπαθητικών προϊόντων όταν τα συνταγογραφούσε σε ασθενείς, αλλά ωστόσο ήταν πεπεισμένη ότι περιείχαν «κάποια μορφή ενέργειας ή ρευστού».
Αναφερόμενος στην περίπτωση ενός επτάχρονου αγοριού που πέθανε από ωτίτιδα την οποία αντιμετώπιζε ένας ομοιοπαθητικός ιατρός, ο Florent Martin, μέλος του Observatoire Zététique, εξηγεί ότι «δεν ήταν η ομοιοπαθητική που σκότωσε αυτό το μικρό αγόρι, αλλά η ψευδαίσθηση περίθαλψης που δίνει σε όσους καταφεύγουν σε αυτήν». Η Nathalie Grams συμφωνεί προσθέτοντας «η παραλογικότητα της ομοιοπαθητικής δεν βοηθά ποτέ, επειδή βασίζεται σε μια πίστη. Ενώ η ιατρική δεν είναι το να πιστεύεις, είναι το να γνωρίζεις».
Η ανάλυση της Easac, που βασίζεται στη μελέτη των αποτελεσμάτων διαφόρων ερευνών για την ομοιοπαθητική, αποκαλύπτει «ότι κάθε περίπτωση, για την οποία αξιώθηκε η κλινική αποτελεσματικότητα ενός ομοιοπαθητικού προϊόντος, μπορεί να εξηγηθεί από το φαινόμενο placebo, κακό σχεδιασμό της μελέτης, τυχαίες διακυμάνσεις, υποχώρηση των αποτελεσμάτων προς τον μέσο όρο ή μεροληψία δημοσίευσης».
Η Easac υπογραμμίζει, εξάλλου, την έλλειψη ρυθμιστικού πλαισίου όσον αφορά τη διαφήμιση και την παραγωγή των ομοιοπαθητικών σκευασμάτων, τα οποία «θέτουν, επίσης λόγω της έλλειψης ελέγχου της παραγωγής τους, δυνητικά προβλήματα ασφάλειας».
Στη Γαλλία, μια νομοθεσία που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1960 απαλλάσσει τα ομοιοπαθητικά προϊόντα από την άδεια κυκλοφορίας. Επομένως, δεν χρειάζεται να αποδείξουν τις τοξικολογικές, φαρμακολογικές και κλινικές τους επιδράσεις. Ένα άρθρο του κώδικα δημόσιας υγείας αναφέρεται ακόμη και στην «ομοιοπαθητική παράδοση» για να δικαιολογήσει αυτήν την εξαίρεση.
Η Easac ζητά από τα ευρωπαϊκά κράτη να αναλάβουν τις ευθύνες τους και συστήνει:
- Η ομοιοπαθητική να υπόκειται στις ίδιες ρυθμιστικές απαιτήσεις με τα άλλα φάρμακα, τα οποία πρέπει να αποδείξουν την αποτελεσματικότητα και την αθωότητά τους με επιστημονικό τρόπο πριν από την κυκλοφορία τους στην αγορά. Αυτό θα πρέπει να ισχύει τόσο για την ανθρώπινη όσο και για την κτηνιατρική ιατρική.
- Να αποζημιώνονται από τα συστήματα υγείας μόνο τα ομοιοπαθητικά προϊόντα που έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους. Το 2016, η ομοιοπαθητική, που αποζημιωνόταν σε ποσοστό 30%, κόστισε σχεδόν 52,8 εκατομμύρια ευρώ στη Γαλλία. Στη Γερμανία, μια έρευνα των ασφαλιστικών ταμείων υγείας έδειξε ότι δεν επιτρέπει τη μείωση του κόστους υγείας, αντιθέτως.
- Η επισήμανση των ομοιοπαθητικών σκευασμάτων να αναφέρει σαφώς τα συστατικά και τις ποσότητές τους.
- Η διαφήμιση των ομοιοπαθητικών προϊόντων να βασίζεται μόνο σε αντικειμενικά και επαληθεύσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Όπως εξηγεί ο Florent Martin, η συζήτηση για την ομοιοπαθητική είναι πολύ ευαίσθητη επειδή φέρνει σε αντιπαράθεση τους επιστήμονες που βεβαιώνουν την αναποτελεσματικότητά της, ή μια αποτελεσματικότητα παρόμοια με αυτή ενός placebo, με τους καταναλωτές που την κρίνουν με βάση έναν δείκτη προσωπικής ικανοποίησης.
Η Boiron, παγκόσμιος ηγέτης στην αγορά της ομοιοπαθητικής, απάντησε στη δήλωση της Easac παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα μιας μελέτης που κινητοποίησε 825 ιατρούς και 8.559 ασθενείς μεταξύ 2005 και 2011. Στόχος της ήταν να αξιολογήσει το ενδιαφέρον της ομοιοπαθητικής για τις πολιτικές δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι ασθενείς «παρουσιάζουν γενικά καλύτερη σωματική υγεία, εκτιμούν περισσότερο τη δική τους συμμετοχή στη φροντίδα και έχουν μια γενικά πιο ολιστική προσέγγιση της υγείας». Ο Florent Martin δεν βλέπει τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο: σύμφωνα με αυτόν, «η δύναμη του lobby της ομοιοπαθητικής είναι ότι καταφέρνει να πουλάει ‘‘φάρμακα’’, που παρουσιάζονται ως προληπτικές θεραπείες, σε ανθρώπους που δεν είναι άρρωστοι και οι οποίοι είναι πεπεισμένοι ότι αν είναι υγιείς, είναι ακριβώς χάρη στην ομοιοπαθητική».
ΠΗΓΗ: L’ Easac lance un avertissement sur l’homéopathie | UNADFI
Ι.Ν.ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΛΛΗΝΗΣ